Ο καρκίνος του μαστού βρίσκεται κάθε Οκτώβριο στο επίκεντρο της ενημέρωσης, υπενθυμίζοντάς μας τη σημασία της φροντίδας, της έγκαιρης διάγνωσης και του κατάλληλου προληπτικού ελέγχου. Είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως, ενώ μπορεί, πολύ σπανιότερα, να εμφανιστεί και στους άνδρες.

Δεν υπάρχει τρόπος που να εγγυάται ότι η νόσος θα προληφθεί πλήρως. Υπάρχουν, όμως, καθημερινές συνήθειες που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση ορισμένων παραγόντων κινδύνου, καθώς και εξετάσεις που βοηθούν στον έγκαιρο εντοπισμό της.

Καρκίνος του μαστού: η σημασία της ενημέρωσης και της πρόληψης

Παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο

Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Ορισμένοι, όπως η ηλικία ή το οικογενειακό ιστορικό είναι μη ελεγχόμενοι. Υπάρχουν, ωστόσο, άλλοι όπως η κατανάλωση αλκοόλ, η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα και το αυξημένο σωματικό βάρος, οι οποίοι σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με τον τρόπο ζωής που επιλέγουμε. 

Η παρουσία ενός ή περισσότερων παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα θα εμφανίσει οπωσδήποτε τη νόσο. Αντίστοιχα, ο καρκίνος του μαστού προσβάλει και  γυναίκες χωρίς γνωστό οικογενειακό ιστορικό. Για αυτό είναι σημαντικό κάθε γυναίκα να συζητά με τον γιατρό της το ατομικό της ιστορικό και το πρόγραμμα ελέγχου που αντιστοιχεί στις ανάγκες της.

Υγιεινές συνήθειες για μείωση του κινδύνου

Ένας ισορροπημένος τρόπος ζωής υποστηρίζει τη συνολική υγεία και μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

1. Ισορροπημένη διατροφή

Επίλεξε μια διατροφή με ποικιλία φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, προϊόντων ολικής άλεσης, κατάλληλων πηγών πρωτεΐνης και καλών λιπαρών. Παράλληλα, προσπάθησε να διατηρείς ένα υγιές σωματικό βάρος και να περιορίζεις την κατανάλωση αλκοόλ.

2. Τακτική σωματική δραστηριότητα

Η συστηματική άσκηση προσφέρει σημαντικά οφέλη στη σωματική και ψυχική υγεία και συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Επίλεξε μια μορφή κίνησης που απολαμβάνεις και μπορείς να διατηρήσεις μακροπρόθεσμα.

Μπορείς να εντάξεις την άσκηση στην καθημερινότητά σου μέσα από τα προγράμματα γυμναστικής ή να ξεκινήσεις με απλές ασκήσεις ενδυνάμωσης στο σπίτι.

Γνώρισε την εικόνα των μαστών σου

Είναι σημαντικό να γνωρίζεις πώς φαίνονται και πώς τους αισθάνεσαι φυσιολογικά, ώστε να μπορείς να αναγνωρίσεις μια καινούργια ή ασυνήθιστη αλλαγή. Η αυτοπαρατήρηση δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία ή την εξέταση από γιατρό και δεν χρειάζεται να πραγματοποιείται με έναν αυστηρό, τυποποιημένο τρόπο.

Μπορείς να παρατηρείς τους μαστούς σου στον καθρέφτη και να ελέγχεις περιστασιακά την περιοχή με την αφή, σε όρθια ή ξαπλωμένη θέση.

Επικοινώνησε με γιατρό εάν παρατηρήσεις:

• νέο εξόγκωμα στον μαστό ή στη μασχάλη
• αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού
• αλλαγή στη μορφή της θηλής
• ασυνήθιστη έκκριση από τη θηλή
• ερυθρότητα, πάχυνση ή βαθουλώματα στο δέρμα
• επίμονο πρήξιμο ή εντοπισμένο πόνο

Οι αλλαγές αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα καρκίνο, αλλά χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Μαστογραφία και προληπτικός έλεγχος

Το κατάλληλο πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου δεν είναι ίδιο για όλες τις γυναίκες. Καθορίζεται σε συνεργασία με γιατρό, ανάλογα με την ηλικία, το οικογενειακό και ατομικό ιστορικό και τους επιμέρους παράγοντες κινδύνου.

Στην Ελλάδα, το Εθνικό Πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» για τον καρκίνο του μαστού απευθύνεται σε γυναίκες ηλικίας 45–74 ετών με ΑΜΚΑ και παρέχει δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία και τις προβλεπόμενες συμπληρωματικές εξετάσεις. Οι γυναίκες που βρίσκονται εκτός αυτής της ηλικιακής ομάδας ή έχουν αυξημένο κίνδυνο χρειάζεται να συμβουλεύονται τον γιατρό τους για εξατομικευμένο έλεγχο.

Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση;

Ο καρκίνος του μαστού σε αρχικό στάδιο μπορεί να εντοπιστεί με την έγκαιρη διάγνωση, ακόμη και πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Αυτό μπορεί να διευρύνει τις θεραπευτικές επιλογές και να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση.

Η μαστογραφία αποτελεί βασική εξέταση προσυμπτωματικού ελέγχου, αλλά δεν είναι η μοναδική επιλογή για όλες τις γυναίκες. Ανάλογα με την ηλικία, την πυκνότητα των μαστών και τον ατομικό κίνδυνο, ο γιατρός μπορεί να προτείνει κλινική εξέταση, υπερηχογράφημα ή μαγνητική μαστογραφία. Μην αναβάλλεις την επικοινωνία με τον γιατρό επειδή μια αλλαγή φαίνεται μικρή ή δεν προκαλεί πόνο. Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάτι ανησυχητικό, αλλά αποτελεί την ασφαλέστερη επιλογή.

Η ενημέρωση και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος είναι πολύτιμοι σύμμαχοι, καθώς ο καρκίνος του μαστού μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα όταν εντοπιστεί έγκαιρα. Φρόντισε τον εαυτό σου, άκουσε το σώμα σου και συμβουλεύσου τον γιατρό σου για τις εξετάσεις που είναι κατάλληλες για εσένα.

Ο Οκτώβριος είναι μια σημαντική αφορμή, αλλά η φροντίδα της υγείας δεν περιορίζεται σε έναν μήνα. Ενημερώσου, παρατήρησε τυχόν αλλαγές και προγραμμάτισε τον έλεγχο που αντιστοιχεί στις δικές σου ανάγκες.